Các bài thuốc quý của người Dao đỏ đang dần thất truyền

Nhắc đến thuốc của người Dao Đỏ ở Lào Cai, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ ngay đến thuốc tắm. Đó là gì bài thuốc được sử dụng phổ biến nhất. Nhưng ít ai biết rằng, bên cạnh bài thuốc tắm nổi tiếng, người Dao Đỏ còn nắm giữ nhiều bài thuốc quý bí truyền khác. Đây được xem là những bài thuốc thân kì có tác dụng chữa bệnh hiệu quả, bồi bổ, nâng cao sức khỏe…

Dùng thuốc thay trà uống hằng ngày

Thuộc địa bàn thành phố Lào Cai, nhưng người Dao Đỏ ở thôn Phìn Hồ, xã Tả Phời lại sống trên đỉnh núi cao quanh năm mây phủ, thời tiết mát mẻ, thậm chí mùa đông còn có tuyết rơi. Nơi đây có nhiều loại thảo dược quý sinh trưởng và phát triển. Vì sinh sống bên rừng thảo dược, người Dao Đỏ ở Phìn Hồ đã nắm giữ nhiều bài thuốc chữa bệnh hiệu quả. Đặc biệt là thuốc chữa các bệnh về gan, dạ dày…

Khi tôi ngỏ ý muốn tìm hiểu những bài thuốc của người Dao ở Tả Phời. Bí thư Chi bộ thôn Phìn Hồ – Chảo Láo Sử cho hay: “Để tìm hiểu tất cả các bài thuốc của người Dao, chắc các anh phải về đây sống với người dân mấy năm mới hiểu hết được. Bởi lẽ, hầu như người Dao trưởng thành nào cũng biết lấy một vài bài thuốc như thuốc chữa rắn cắn, thuốc mát gan… Mỗi người có bí quyết lấy thuốc riêng, không ai giống ai”.

Người dao đỏ nổi tiếng với các bài thuốc quý như thuốc tắm và thuốc dạ dày
Người dao đỏ nổi tiếng với các bài thuốc quý như thuốc tắm và thuốc dạ dày

Người Dao Đỏ ở Lào Cai có rất nhiều phương thuốc bí truyền

Người Dao đỏ có những bài thuốc vô cùng hiệu quả. Nó có nhiều tác dụng chữa bệnh cũng như bồi bổ sức khỏe với nhiều cách sử dụng. Có loại dùng để tắm, để uống, để thoa,…. Cùng tìm hiểu dưới đây nhé.

Những bài thuốc tắm đã làm nên thương hiệu của người Dao đỏ

Không biết bài thuốc tắm của người Dao đỏ có từ khi nào. Nhưng cho đến bây giờ người Dao đỏ vẫn truyền nhau một bài thuốc tắm cổ truyền kì diệu. Từ các loại thảo mộc để chữa bệnh và chăm sóc sức khoẻ và đặc biệt chăm sóc sau sinh cho bà bầu. Thuốc lá tắm của người dao đỏ kết hợp với bồn tắm gỗ có rất nhiều tác dụng như sau.

  • Thuốc lá tắm có rất nhiều tác dụng trong việc bảo vệ sức khỏe
  • Thuốc tắm giúp trị phong thấp, đau nhức xương, chân tay tê mỏi, trị ra mồ hôi tay, chân có mùi.
  • Giúp chữa bệnh ngoài da, giúp cho làn da sáng trắng và mịn màng.
  • Không chỉ vậy, thuốc tắm còn giúp cơ thể chống mỏi mệt, tăng cường sinh lực. Bên cạnh đó còn giải độc tố trong cơ thể khi dùng bia, rượu…
  • Giúp giảm áp lực, căng thẳng, xua tan mệt mỏi và stress.
  • Đối với phụ nữ sau khi sinh: Thuốc lá tắm của người dao đỏ giúp khí huyết lưu thông, tạo thơm, tẩy uế, phục hồi sức khoẻ nhanh. Đồng thời còn giúp phòng tránh sản hậu, sản mòn, tái tạo cơ địa tốt -> giảm trạng thái xồ xề sau sinh.

Bài thuốc mát gan, thải độc tố bồi bổ sức khỏe

Bỏ qua thứ thuốc lá tắm vốn đã quá quen thuộc, bài thuốc mà gia đình người Dao nào cũng dùng hằng ngày là thuốc mát gan. Có lẽ, đây mới là bài thuốc phổ biến nhất trong cộng đồng người Dao Đỏ. Bài thuốc vừa có tác dụng giải độc, mát gan vừa bồi bổ sức khỏe. Để người Dao đi rừng, làm nương không biết mệt, uống rượu không biết say.

Bà Chảo Mùi Khé, 86 tuổi, là “thầy thuốc” nổi tiếng trong thôn Phìn Hồ. Hiện có nhiều người đang theo học nghề lấy thuốc. Mới gặp bà Khé, chắc chẳng ai nghĩ năm nay bà đã cập tuổi 90. Bởi vóc dáng khỏe mạnh, ánh mắt vẫn tinh nhanh. Hằng ngày, bà đều đặn vào rừng lấy thuốc chữa bệnh cho bà con trong thôn, trong xã.

Nói về bài thuốc mát gan, bà Khé chia sẻ: “Người Dao nào cũng biết tới bài thuốc này, mỗi người có cách lấy thuốc khác nhau. Nhưng vị chủ đạo trong bài thuốc chủ yếu là giảo cổ lam và cây thuốc hình lá gan. Mà chính tôi cũng không biết gọi tên chính xác là gì. Dùng nước hãm thuốc này uống thay trà thì lá gan sẽ được thanh lọc, không lo mắc bệnh về gan”.

Ngoài thuốc tắm còn có cả các bài thuốc cổ truyền chữa bệnh gan hiệu quả
Ngoài thuốc tắm còn có cả các bài thuốc cổ truyền chữa bệnh gan hiệu quả

Những bài thuốc quý là “Khắc tinh” của bệnh dạ dày

Không chỉ ở Tả Phời, thành phố Lào Cai mà trên địa bàn huyện Bát Xát và huyện Sa Pa. Người Dao Đỏ cũng nắm giữ nhiều bài thuốc quý. Ngoài dùng thuốc mát gan thay trà uống hằng ngày, người Dao Đỏ còn nắm giữ bài thuốc chữa bệnh dạ dày. Thậm chí có bài thuốc giúp người bị liệt có thể đi lại bình thường.

Vợ chồng ông bà Tẩn Sài Din – Tẩn San Mẩy, ở thôn Ngải Chồ, xã Dền Sáng (Bát Xát) được nhiều người biết đến với biệt tài chữa bệnh. Đặc biệt là về các bênh như dạ dày, liệt, thậm chí cả bệnh phong… Trong căn nhà gỗ có cả một kho thuốc quý được 2 vợ chồng ông Din lấy từ rừng về tích trữ để chữa bệnh cho bà con.

Đã có nhiều người bị bệnh dạ dày trong và ngoài địa phương được hai vợ chồng ông Din chữa khỏi. Chữa bệnh cho mọi người được ông bà lang Tẩn Sài Din – Tẩn San Mẩy coi là việc làm phúc. Ai được chữa khỏi bệnh, ông bà chỉ lấy vài trăm nghìn tiền công. Một bài thuốc chữa bệnh dạ dày cần tới 20 – 30 vị thuốc, tùy mức độ bệnh nặng hay nhẹ. Các loại thuốc này, ông Din, bà Mẩy chẳng biết gọi tên là gì. Chỉ phân biệt bằng hình dạng và mùi vị mà cũng chỉ bà Mẩy biết do được chân truyền từ bà ngoại.

Bài thuốc quý chữa bệnh về thần kinh

Không chỉ bệnh dạ dày, vợ chồng ông Din còn có thể chữa bệnh cho người bị liệt đi lại như người thường. Trường hợp của chị Tẩn Tả Mẩy, ở thôn Dền Sáng, xã Dền Sáng là một ví dụ. Hồi bé, chị Mẩy vốn không được tỉnh táo do bệnh về thần kinh.

Đến năm 19 tuổi, chị bỗng lên cơn co giật và liệt tứ chi, không thể đi lại được. Gia đình đã chạy chữa nhiều nơi, thậm chí đưa đi các bệnh viện lớn chữa trị mấy năm ròng đều không khỏi. Được sự tin tưởng của gia đình, vợ chồng ông Din đã vào rừng lấy thuốc. Kiên trì chữa trong vòng 1 năm thì bệnh tình của chị Mẩy chuyển biến. Và đến nay, chị Mẩy có thể tự đi lại và khỏe mạnh hơn.

Những bài thuốc quý đang có nguy cơ thất truyền

Các bài thuốc quý của người Dao đỏ đang có quy cơ bị mai một. Dưới đây là 1 số nguyên nhân chính:

Những bài thuốc không có tài liệu ghi chép

Hiện tại, việc lưu giữ và truyền lại những bài thuốc của người Dao Đỏ ở các thôn, bản trên địa bàn tỉnh gặp rất nhiều khó khăn. Bởi vì không có tài liệu ghi chép và nguồn dược liệu ngày càng khan hiếm…

Theo tìm hiểu của chúng tôi, hầu hết các bài thuốc của người Dao đều được truyền lại bằng phương thức truyền miệng. Thậm chí, có dòng họ chỉ truyền lại cho con trai hoặc con gái. Khiến các bài thuốc hay được giữ lại ngày càng ít.

Bên cạnh đó, nhiều người cũng không muốn học nghề gia truyền mà đi tìm việc làm, lao động kiếm tiền. Bởi việc học nghề thuốc và hiểu rõ dược tính của các loại cây thuốc trong rừng. Nó cần sự kiên trì, tỉ mỉ, chịu khó, chịu khổ.

Theo bà Chảo Mùi Khé, bà cũng muốn truyền thụ lại các phương thuốc cho cộng đồng người Dao. Thậm chí phổ biến ra ngoài dân tộc mình nhưng khó thực hiện được vì bản thân không biết chữ. Các vị thuốc cũng không được đặt tên cụ thể mà chỉ dựa trên kinh nghiệm.

Để có thể tìm được các loại cây thuốc trong rừng cần sự kiên trì tỉ mỉ chịu khó
Để có thể tìm được các loại cây thuốc trong rừng cần sự kiên trì tỉ mỉ chịu khó

Những nguyên liệu quý bị khai thác 1 cách vô tội vạ

Có một số người đến xin học, nhưng không phải ai cũng có thể thành “nghề” và tinh thông tất cả các vị thuốc. Bản thân bà lo một ngày nào đó, những bài thuốc quý của người Dao sẽ dần thất truyền. Một thời gian dài trước đây, các loại thuốc quý trên dãy Hoàng Liên Sơn cũng đã bị thương lái khắp nơi lùng sục thu mua đến mức cạn kiệt. Chính điều này là nguyên nhân khiến cho việc tìm vị thuốc ngày càng trở nên khó khăn.

Để “kho báu” này không bị thất truyền, một số người trẻ đã có ý thức giữ gìn khi bắt đầu nghiên cứu. Nhằm bảo tồn những bài thuốc quý của người Dao Đỏ, song số này rất ít. Thiết nghĩ, chính quyền địa phương và các ngành chức năng nên có giải pháp để hỗ trợ dân tộc Dao lưu giữ vốn tri thức bản địa. Đồng thời quy hoạch vùng dược liệu tự nhiên để bảo tồn nguồn thuốc quý. Có như vậy chúng ta mới giữ được những bài thuốc quý báu này.

Nguồn >> dantocmiennui.vn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *